tìm thấy Walden của Henry David Thoreau trong một tiệm cà phê sách ở Hội An, phiên bản rất cũ. Chỉ một cuốn sách này thôi, là đủ để mình dành lời khen cho người đặt cuốn này lên kệ.
Walden, hay Life in the woods là một trong những cuốn sách có sức ảnh hưởng lớn trong văn học Mỹ. Nó như là một journal về trải nghiệm của Thoreau khi sống một mình trong một cabin nhỏ tự xây bên bờ Walden Pond. Những chiêm nghiệm của ông về tự nhiên, cuộc sống, sự đơn giản, self-reliance, self-reflection, self-discovery có sức ảnh hưởng không nhỏ tới mình.
Mình chính thức được giới thiệu về Thoreau qua lớp Lịch sử Mỹ, “Liberation through Simplicity” ( Tự do từ sống đơn giản). Khoảng hơn 200 năm trước, 1817, Henry David Thoreau được sinh ra ở Masachusetts. Tuy không phải được sinh ra trong một gia đình giàu có, ba mẹ của ông vẫn làm lụm kiếm tiền để ông được học hành đầy đủ. Vào năm 16 tuổi, ông đỗ vào Đại Học Harvard. Harvard thời đó vẫn còn là một viện nhỏ với 35 giáo sư và nhiều quy củ nghiêm ngặt hơn. Cuộc sống sinh viên của ông là 6h sáng thức dậy, cầu nguyện, ăn sáng, và học tới 6h tối. Nơi ông dành nhiều thời gian nhất trong trường là thư viện. Ông là một học sinh xuất sắc mặc dù phải nghỉ học nhiều lần để phụ giúp gia đình kiếm tiền. Sau khi tốt nghiệp, ông về lại trường lúc nhỏ ông học để làm giáo viên. Có một lần, hiệu trưởng trường đi ngang qua lớp của Thoreau đang dạy và thấy lớp hơi ầm ĩ om sòm, ông chú ý rằng Thoreau không dùng hình phạt thể xác để trừng trị học sinh. Hiệu trưởng gọi Thoreau ra hành lang và bảo là ông phải dùng hình phạt đánh đòn để bọn nhóc ngoan ngoãn nghe lời. Đánh đòn là một cách phạt học sinh phổ biến lúc bấy giờ, nhưng Thoreau cho rằng đánh học sinh là một hành vi bạo lực và tàn nhẫn không cần thiết. Thoreau cho rằng việc đánh học sinh như cơm bữa là sai, nếu ông đã nhìn nhận việc gì đó là sai, ông sẽ không làm nó, dù cho mọi người khác đều làm như vậy. Ông quyết định nghỉ việc dạy học.
Trên một mảnh đất của người bạn ở Walden Pond, ông tự xây một cái cabin nhỏ và sống trong vòng 2 năm. Lí do ông muốn chuyển tới sống một mình ở cabin rất đơn giản: ông muốn dành nhiều thời gian hơn để viết, và để làm một việc mà ông yêu thích nhất: đi bộ trong rừng, khám phá thiên nhiên xung quanh, để cơ thể và tâm hồn ông được rong chơi khi nào nó cần. Kế hoạch của ông rất đơn giản, ông muốn có một cuộc sống càng đơn giản càng tốt. Ông tự trồng rau củ xung quanh, tự nướng bánh mì, ông chỉ làm việc vừa đủ để trang trải nhu cầu cơ bản. Ông đổi ham muốn có được những thứ đắt tiền vô dụng cho một thứ càng quý giá hơn: thời gian. Ông dùng thời gian để nuôi dưỡng thế giới nội tâm và tinh thần của ông. Ông dành thời gian để viết hồi ký về trải nghiệm của ông ở Walden.
Quyết định sống trong rừng của Thoreau phần nào cho thấy sự chán ngán của ông đối với xã hội và nền kinh tế Mỹ lúc bấy giờ. Theo Thoreau thì “American spent far too much time trying to get ahead in the world. In their attempt to reach a “higher standard of living”, Americans worked longer and harder than anyone else in human history. The real tragedy in this state of affairs, is that most Americans had forgotten how to live. Americans had become their own slave drivers”. ( Người Mỹ dành quá nhiều thời gian để chạy đua đi trước thế giới. Với cố gắng để đạt được một cuộc sống tiêu chuẩn cao, họ phải làm nhiều hơn và cực hơn bất cứ ai trong lịch sử nhân loại. Và bi kịch của việc này là hầu hết người Mỹ đã quên mất phải sống như thế nào. Họ tự trở thành nô lệ của chính mình.”
Tuy được biết nhiều hơn về cuộc đời và hệ tư tưởng của Thoreau qua lớp Lịch sử Mỹ, có nhiều sự tình cờ giữa mình và Henry David Thoreau đã diễn ra sớm hơn trước đó. Ông được nhắc đến trong bộ phim yêu thích nhất mọi thời đại của mình là Dead Poets Society, quyển journal mình nhắm mắt mua đại ở một hiệu sách trên Napa hoá ra lại được thiết kế dựa trên hồi ký của Thoreau. Về tới nhà lật ra, mình cực kỳ kinh ngạc khi có một sự trùng hợp đến mức vậy. Đặt biệt là khi mình vừa viết xong một trích dẫn của Thoreau, thì nhìn qua bên cạnh là một bức ảnh về vị trí cái hồ nơi Thoreau ở.
tiếc là không có nhiều thời gian ngồi tại quán để đọc, hửi mùi sách cũ, nên bây giờ về Mỹ phải tìm Walden để đọc lại. Tuy nhiên, mình cảm thấy dùng từ “đọc” ở đây là sai, nói cách khác, bản thân mình phải tự cá nhân hoá ý nghĩa “live deliberately” mà Thoreau đã khám phá ra.
California, july 17th, 2022.
Leave a comment