Tác giả Lori Gottlieb, một nhà điều trị tâm lý ở Los Angeles, với giọng văn thông minh và dí dỏm, đã mời gọi tôi một thế giới chân thật hơn của điều trị tâm lí, nơi mà cô phơi bày sự phức tạp trong quá trình chữa lành của những bệnh nhân cô gặp trong khi chính cô cũng phải học cách để quản lí những khủng hoảng cá nhân khi mà cô tìm thấy mình ngồi trên ghế tiếp nhận tham vấn tâm lý trong phòng của một bác sỹ khác.
Một quyển sách khá dày tay nhưng không khó đọc. Nó dày bởi vì những câu chuyện của các bệnh nhân mà cô điều trị đan xen vào câu chuyện cuộc đời của cô với mối cơ duyên từ bỏ việc làm trong Hollywood, tới bỏ trường y, rồi tới quyết định làm một nhà trị liệu.
Trong quyển sách này, Lori kể lại những case trị liệu tâm lý khá nổi bật mà cô đã từng tiếp nhận:
Julie, một người phụ nữ 33 tuổi là giáo sư đại học, cô tìm kiếm trị liệu tâm lý sau khi được chuẩn đoán mắc ung thư vú trong lúc đi khám vì sảy thai, không lâu sau khi kỳ trăng mật với chồng mới cưới kết thúc. Chương mới chưa kịp bắt đầu thì Julie đã nhận ngay một bản án tử đề rõ thời gian. Đáng buồn thay khi Julie đang yêu cuộc đời, và yêu chồng cô sâu sắc. Julie cần một nhà trị liệu để hỗ trợ cô trong việc đối diện với cái chết, trong hành trình cảm xúc sau cuối, và đảm bảo một không gian an toàn cho cảm xúc của cô về sự dừng lại. Trước khi chết, cô muốn làm một ngân viên thu ngân ở Trader Joe’s, kiếm vợ mới cho chồng mình, và muốn mọi người xem tang lễ của mình giống như một party vui vẻ.
Rita, một bà cô 69 tuổi li dị chồng lần thứ 3, xuất hiện với những dấu hiệu của trầm cảm và một sự hối hận to lớn với những lựa chọn sai lầm trong quá khứ, một trong số đó là để mặc cho chồng bà đánh bầy con của bà mà không làm gì cả, đến khi bà quyết định kéo các con bỏ nhà đi thì lại rơi vào vũng lầy hôn nhân tiếp theo và con bà lại là những người tiếp tục chịu khổ cực. Bây giờ con cái thì cắt đứt liên lạc, bà cũng không mặn mà gì với tình yêu tuổi già với những ông già xập xệ, chỉ có niềm đam mê với sáng tạo nghệ thuật trong bà là còn le lói. Bà tìm đến trị liệu tâm lý và nói rằng bà sẽ tự kết thúc đời mình nếu bà không tìm lại được ý nghĩa cuộc đời bà trước tuổi 70. Lúc tôi đọc câu chuyện của Rita, tôi giận bà ghê, tại sao bà lại là một người mẹ tệ bạc với con mình, và liên tiếp để cho bản thân rơi vào sai lầm này đến sai lầm khác. “Làm sao có thể “cứu” bà Rita đây?” là một trong những câu hỏi dẫn dắt tôi đọc cho hết quyển sách để tìm ra cách mà Lori đã “chữa lành” cho bà, hàn gắn mối quan hệ với những đứa con bị tổn thương sâu sắc, và tìm lại được mục đích sống ở tuổi xế chiều. Rita và Julie là hai mảnh đời đối lập, một phụ nữ trẻ nhựa xuân căng tràn muốn sống nhưng không thể, và một bà lão buồn khổ muốn chết nhưng không cam lòng.
John, một đạo diễn gameshow nổi tiếng với rối loạn nhân cách và một cơ chế phòng vệ (defense mechanism) rất mạnh mẽ. Một kẻ ái kỷ luôn nghĩ những xung quanh mình toàn là những người ngu dốt, và luôn phàn nàn về những lời nói và hành động của vợ mình. Ông coi việc tham vấn tâm lý giống như là bóc bánh trả tiền, thoả mãn nhất thời, và kháng cự những kết nối sâu sắc hơn. John là một kiểu người mà chắc những nhà trị liệu tâm lý ngán ngẩm nhất, thiếu tôn trọng, thiếu hợp tác, không thật lòng, và dắt người khác đi vòng vòng. Thế nhưng đúng như Lori nói, chúng ta khó có thể ghét ai đó khi đã biết quá nhiều về họ, phía sau một nhân cách ái kỷ của John là một câu chuyện đáng thương mà ông đã cực lực che giấu.
Còn vấn đề của Lori, người viết quyển sách này, là người bạn trai mà cô dự định tiến tới hôn nhân nói rằng anh ta không thể sống dưới một mái nhà có trẻ con nữa, trong khi Lori là một người mẹ đơn thân với một cậu con trai 8 tuổi. Lori cho thấy rằng yêu là không đủ mà phải còn có sự thích hợp trong lối sống (compatibility) và sự ưu tiên (priorities) của hai bên. Đọc khúc chị Lori stalk bạn trai cũ rồi làm khóc lóc kể lể đủ thứ với bác sỹ tâm lý của chỉ mà thấy vừa thương vừa mắc cười.
Ở buổi đầu tiên tiếp nhận tâm lý, Lori nhận ra một sự nghịch lý của điều trị tâm lý (the paradox of therapy) khi mà người trị liệu thì muốn thấy bệnh nhân một cách chân thật nhất, trong khi bệnh nhân thì muốn đưa ra một phiên bản được mài dũa, tốt đẹp hơn của họ. Mặc dù vấn đề hiện tại (presenting problem) là cuộc chia tay nhưng dần dần cô khám phá ra mình đang tiếc thương một điều gì đó còn lớn hơn mối quan hệ này (grieving something beyond the relationship itself). Cái hay của tham vấn tâm lý là mặc dù chúng ta tìm kiếm hỗ trợ bởi một vấn đề gì đó đột ngột xảy ra trong cuộc sống, nhưng thông qua khai mở trò chuyện, chúng ta tìm thấy những vấn đề và tổn thương ẩn sau hơn trong tầng tiềm thức chưa được giải quyết, để những điều chưa tháo gỡ đó âm thầm chi phối hành động và cảm xúc của chúng ta trong hiện tại, ngăn cản ta khỏi sự đối mặt với những vấn đề sâu xa hơn.
Lori cũng chia sẻ một số ca mà cô gặp phải khó khăn và phải chuyển cho người khác khi họ thiếu sự tò mò về bản thân (lack of self-curiosity) và kháng cự lại sự thay đổi (resistance to change), cô nhấn mạnh tầm quan trọng của sự sẵn lòng khám phá nội tại (being willing to engage in self-discovery) thì việc tham vấn mới có hiệu quả được.
Khi mà quyết định đi trị liệu, có nghĩa là chúng ta đang ở trong giai đoạn ít ổn định nhất, chúng ta muốn một sự thấu hiểu tức thời và một giải pháp nhanh chóng. Tuy nhiên, trị liệu tâm lý cần thời gian để tháo gỡ, để nhìn rõ những tầng cảm xúc hình thành qua nhiều năm, true healing requires patience.
Cuốn sách vừa thông minh vừa dí dỏm này lột tả được những khía cạnh mỏng manh dễ vỡ chung (shared fragilities) của con người của sức mạnh của sự thấu hiểu ( the transformative power of understanding).
những tựa sách mà Daisy đã và đang đọc
Daisy’s book list: https://amzn.to/40DrYXs
Leave a comment